Geri Git   ForumSahane.com | Genel Forum Sitesi | Kültür ve Bilgi Forumu > Forum Sahane < GENEL KÜLTÜR ALANI > > Kültür Dünyası > Mitoloji


Türk Mitolojisinde Kar


User Tag List

Like Tree1Likes
  • 1 Post By Firuzende ✮

Yeni konu oluştur  Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Görüntüleme stilleri
Alt 09 Ekim 2021, 03:35   #1
Forum Ekibi

 
Firuzende ✮ - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Kaydolma Tarihi: 11 Ekim 2020
Mesajlar: 4,900
Konular: 2777
Mentioned: 2 Post(s)
Tagged: 0 Thread(s)
Standart Türk Mitolojisinde Kar

Türk Mitolojisinde Kar



Türk mitolojisinde kar, birçok unsurla ilişkili olarak kullanılmaktadır. Bunlardan en önemlisi “kargıma” olup kelime anlamı bedduadır. Bir diğeri Karaş Han olup karanlık tanrısıdır. Kötü bir ruh olan ve musallat olduğu insanı şizofreni hastası yapan Karamat isimli kötücül ruhun isminin kökeni de kardan gelmektedir. Duman tanrısı olan “Karluk Han”ın adı, temizlik tanrısı olan Karşıt Han’ın adı, ölümcül, yok edici karanlık anlamına gelen “karuk” sözcüğü de yine kardan türemiştir.

Görüldüğü üzere kar kelimesi Türk mitolojisinde hem olumlu hem de olumsuz anlamda kullanılmaktadır. Soğuk ve uzun kış gecelerini hatırlattığı için karanlık ve kötü güçlerle ilintili kabul edilirken beyaz olması sebebiyle temizliği çağrıştırmakta ve bu vesileyle de iyi güçlerle de bağdaştırılmaktadır. Bilge ve iyi bir kişi olan Türk mitolojisindeki Aksakallı ihtiyar kişi, saçı ve sakalının beyazlığı münasebetiyle karla ilişkilidir ve beyaz giysiler giymektedir. Hatta bu Aksakallı diğer adı cirit olan çevgenini daima yanında taşımaktadır ve bu oyunda ustadır. Yine kar kelimesiyle ilintili ve olumlu anlamda ele alınan bir diğer unsur da Aksaçlı Kocakarı’dır. Bilge bir kadındır ve her şeyi bilir. Bazen kötücül özelliklere sahip olabilir. Ayrıca kış mevsiminin de simgesi olarak kabul edilir. Nitekim ismindeki “karı” sözcüğü de kardan türemiştir. “Karı” sözcüğü yaşlı demek olup saçları ağarmak anlamının yanı sıra “karımak” diye bir fiil de vardır. Anlamı yaşlanmak demektir.

Hamid Zübeyir Koşay’ın Milli Mecmua’nın 84’üncü sayısında kaleme aldığı Yurdun Efsanelerinden: Erciyesin Karları başlıklı makalede, yukarıda belirttiğimiz mitolojik unsurların yansımalarını görmek mümkündür. Nitekim kar sözcüğünden türetilen ve beddua anlamına gelen “kargıma” inancının yansıması Hazret-i Ali’nin bedduasıyla Erciyes Dağı dört mevsim kara mahkûm olması anlatısında görülmektedir. Bu anlatı, karın yukarıda belirttiğimiz olumsuz çağrışımlarıyla da yakından ilgilidir. Yine Nuh gemisinin bu dağa temas edip sarsılmasıyla bir beddua aldığını ve başından dört mevsim karın eksik olmadığını görüyoruz. Bir diğer anlatıda ise Erciyes Dağı’nın karının bir yaşlı adamın sakalına benzetildiği anlatılmaktadır. Bu kişinin cirit oyununu sorması, bilge bir kişi olması ve kıyamet vaktini tayin etmeye çalışması kar inancıyla bağlantılı olan Aksakallı unsuruyla ilgilidir. Anlatının bir başka versiyonunda bu soruları soran yüz senede bir uyanan bir Aksaçlı Kocakarı’dır. Nitekim bu adın etimolojik kökünün kar sözcüğü olduğunu ve bilgelik, kış mevsimi ve kar unsuruyla ilintili olduğunu yukarıda belirtmiştir. Makaleden yola çıkarak Türk mitolojisinde karın önemli bir yere sahip olduğunu ve Anadolu’ya göçen Türklerin bu unsurla ilgili mitolojik inançlarını yeni yurtlarına da getirdiklerini görüyoruz.

İşte Hamid Zübeyir Koşay’ın o makalesi:

Geçen yaz Haziran’ın yakıcı bir gününde Kayseri şehrinin Bahçeli Kahvehanesi’nde tanışlarla oturup Erciyes’in karlı zirvesini seyrederken Esad Bey ve diğer zevattan şunları dinlemiştim:

1 – Erciyes’ten giderken Hazret-i Ali tıkanınca dağa lanet etmiş. Dört mevsimde onun için başından kar eksik olmazmış.

2 – Tokat’ta Nuh gemisiyle gezerken dağa temas etmiş ve gemi de müthiş sarsıntı olmuş. Onun için başından kar eksik olmazmış.

3 – Erciyes’in karları ihtiyar bir adamın sakalıdır. Onun için dört mevsimde üzerinde kar eksik olmaz. Bu ihtiyar kendisi sihirdir. Yalnız sakalı görünür. İlkbahar olunca ihtiyar uykudan uyanır. Etrafındaki perilere sorar.

– Kayseri’nin gençleri cirit, sağan oynuyorlar mı?

– Oynuyorlar, cevabını alınca:

– Öyle ise Türklük daha çok yaşayacak, kıyamete vakit var, der ve tekrar uykuya dalar.[*]

Bu efsanelerin Kayseri’de diğer bir değişmesi (varyasyon) daha vardır:

Evlerdeki pamuk yastıklar arasına saklanıp yaşayan bir kocakarı her yüz senede bir uyanır, gayet hafif ve cızırtılı sesle yanındakilere söylenirmiş:

– Nasıl taş dövüşü oynanıyor mu, hâlâ cirit var mı? Yeşil çanaktan su içiliyor mu?

– Evet bunların hepsi oluyor, cevabını alınca:

– Eyvah! Daha kıyamet kopmağa çok vakit var, der ve yatarmış.

Tokat’ta muallimler birlikte maarif memuru Zeki Bey ve diğer arkadaşlarla konuşurken (pamuk arasında yaşayan kocakarı) efsanesine muadil diğer bir efsane işittim:

Zile yolu üzerinde yolun sol tarafında bir çukur bahçe vardır. (Ab-ı hayat) içen bir papaz senede bir defa uyanır:

– Çukur bahçe doldu mu ve sene tamam oldu mu, diye sorarmış.

– Henüz dolmadı, cevabını alınca:

– Öyle ise kıyamet kopmaya daha çok var, der ve tekrar uyurmuş.


Bünyamin Tan

Kaynakça:
Deniz Karakurt, Türk Mitolojisi Ansiklopedisi, e-Kitap, 2012.

Hamid Zübeyir [Koşay], Yurdun Efsanelerinden: Erciyesin Karları, Milli Mecmua, Cilt: IV, Sayı: 84, İstanbul, 15 Nisan 1927, s. 1357.

* İlkbahar ve sonbaharda Kayseri’de sapan dövüşleri olur ve Kayserililer o zaman iki rakip kısma ayrılırlarmış. Sapan dövüşleri ananesine vakıf olan bir zat teferruatıyla hikâye etse Türklüğe ve âleme büyük hizmet ifa etmiş olurdu.
Charismax likes this.

Firuzende ✮ isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

İçeriği Sosyalleştir

Etiketler
kar, mitolojisinde, türk


Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)
 
Seçenekler
Görüntüleme stilleri


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Türk Mitolojisinde ve Şamanizmde 40 Sayısı Cats ❁ Mitoloji 0 14 Mart 2021 02:30
Çin Mitolojisinde Efsanevi Yaratıklar Logos ❁ Mitoloji 0 10 Ocak 2021 05:48
Çin Mitolojisinde Mitolojik Yerler ve Mitik Coğrafya Logos ❁ Mitoloji 0 10 Ocak 2021 05:23
Çin Mitolojisinde Üçleme Logos ❁ Mitoloji 0 10 Ocak 2021 05:04
Çin Mitolojisinde Yılan Seyrüsefa Mitoloji 0 13 Eylül 2020 21:33

Forum saati, Türkiye saatine göre ayarlanmış olup şu anki saat: 15:24.

Forum Yasal Uyarı Künye
Yazılım: vBulletin® 3.8.5
Yazılımın telif hakkı sahibi: Copyright ©2000 - 2021, Jelsoft Enterprises Ltd.

ForumSahane, lisanslı yazılım kullanan yasal bir kültür forumudur.

ForumSahane, yer sağlayıcı bir forum sitesidir. İnternet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi ve bu yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadele edilmesi hakkındaki 5651 sayılı kanunun, yer sağlayıcılar hakkındaki yükümlülükleri düzenlediği beşinci maddesi uyarınca; yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. Dolayısıyla her katılımcımız yaptığı paylaşımlardan, kendi yazdığı yorumdan sorumludur.
Yer sağlayıcı niteliğini haiz forum sitemiz üzerinde, hukuka aykırı gördüğünüz içeriklerin bildirimlerini İLETİŞİM bağlantısından bizlere iletirseniz en geç iki (2) iş günü içerisinde hukuk birimimizce gerekli inceleme, gerekiyorsa işlem ve tarafınıza dönüş yapılacaktır.
ForumSahane içerisinde yapılan paylaşımların ve paylaşımlara yazılan yorumların IP kayıtları tutulmakta olup, hukuka aykırılık hallerinde bu veriler ilgili makamlarla paylaşılacaktır.

Forum Sahibi: Seyrüsefa