Forum Logo

Geri Git   ForumSahane.com | Genel Forum Sitesi | Kultur ve Bilgi Forumu > Forum Sahane < SANAT ALANI > > Güzel Sanatlar > Danslar - Halk Oyunları


Halayın Kökeni


User Tag List

Yeni konu oluştur  Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Görüntüleme stilleri
Alt 04 Ocak 2021, 13:29   #1
Forum Ekibi
 
Şah ❁ - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Kaydolma Tarihi: 11 Ekim 2020
Mesajlar: 1,500
Konular: 840
Mentioned: 0 Post(s)
Tagged: 0 Thread(s)
Standart Halayın Kökeni

Halayın Kökeni


Halay [Azəricə: Yallı]
Halay – Türkiye’nin Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Çukurova bölgesinde ve Türk coğrafyasında oynanan halk oyunlarının genel ismidir.

Tarihi:Kun-ay
İ.Ö. 8.000, Orta Asya Qara-Tau… Kazakistan


Kün-Ëki , Güneş ve Eşi, yeryüzüne inmişler, Güneş’in eşi yani AY, Tanrı adına,
halkı tarafından seçilmiş olan Buğ’u kutsamıştır.
Kutsama da OYUNG’la, Halay çekme ile resmiyet kazanmıştır.(K.Mirşan)


Bu resimde baştaki Buğ’un kıvrık kolu Halay çekenlerin resimde net görülmeyen kollarını, el ele tutuşlarını, oyuncuların bacak ve vücut şekilleri birer damgayı ifade etmekte ve bundan Ön-Türkçe bir yazı çıkmaktadır.(K.Mirşan)


Doğu Anadolu, Tîri-Şin yaylâsı, Davulcular. (Prof.M.Uyanık)…İ.Ö.7.000 Davulcu, bayrağı davuluna takmış.


Baş Tutgan Kişgi (baş tutan kişi) elinde mendili, Oyung”u yönetiyor”
Üstte, yan yatmış (V) harfi ve devamında ALTI nokta OĞ-ALTI diye okunuyor ,
Tanrı ALTI, “Tanrı Temsilcisi” anlamını veriyor
“Demek ki Halay, gerçekten TİNSEL değerde bir OYUNG”
Zaten bu sözcük, “felsef bir fikri ifade ediyor; felsefî fikir yâni,
” Tanrıya erişme başarısı, onunla özdeşleşme başarısı” demek.

Doğu Anadolu”ya İ.Ö.13.000″de ayak basmış olan Ön-Atalarımız.
Mezopotamya”ya inmişler ve bu kültürü oraya da taşımışlardır. (Prof.A.Erzen,Urartular, Doğu Anadolu, 1984 TTK.Ank.)



İşte Mezopotamya”da halay: Hassuna Vazo kenar motifi, İ.Ö. 5.000



Samarra Vazo kenar motifi , İ.Ö. 5.000 (A.Parrot, Sumer, Gallimard, 1960 s.46/f.62/63)




Mezopotamya’da Ön-Türk kültürü şüpheyle karşılanabilir. Fakat Yukarıda, Tîr-i şin yaylâsındaki davulcular resminde gördüğümüz ve ES diye okunan bir dikey çizgi ve önünde bir haç yâni OQ damgası, ES-OQ diye okunur: OQ(halkı)DIR…
Bir üst resimde görülen OQ damgası yâni, Haç şekli, aynen karşımızdadır.
A.Parrot, Sumer,Gallimard 1960, Paris,s.334/f.410)

Özellikler
Değişik bölgelerde oynanan halaylar arasında büyük farklılıklar vardır. Halay, toplu halde yan yana dizilerek bir çember oluşturmak suretiyle oynanır. Dansçılar, küçük parmaklarıyla birbirlerine tutunurlar. Grubun en başında bulunan lider, açıkta olan eliyle mendil sallar. Dans yavaş adımlarla başlar, bir süre sonra hızlanır. Halay adımları genelde ayak figürlerine dayanır.
Bu bölgelerde her ilin kendine has halay oyunları derlenmiştir. Halay, davul ve zurna ile çalınan müzikler eşliğinde oynanır.

Halk kültüründe Halay, Türk ve Altay halk kültüründe tören dansıdır. Alay olarak da söylenir. Kökleri milattan önceki dönemlere ve hattâ tarih öncesi çağlara uzanan bir oyundur.

Al kültü ile ilişkilidir. Yaşamın enerjisini, döngüsünü, dayanışmayı, hareketi, durup devam etmeyi ve ritmi içerir. Al (Hal) sözcüğünün ateşle yâni yaşamsal enerjiyle bağlı olması bu oyuna verilen önemi göstermektedir. İlkel biçiminin adı Allı veya Yallı olarak bilinir. Gobustan adlı bölgede kayalara çizilen eski çağlara ait resimlerde bu oyunun resmedildiği görülmektedir. Elley (Allay) adlı ilk ata ile de bağlantılı görünmektedir. Yakutlar bu dansa Ohokay derler.

Azeri kültüründe “Yallı” Yallı, Azerbaycan halk sanatında çok geniş yer tutan mitolojik kaynaklı bir oyundur. Kobustan kayalarında, milattan önceki dönemlere ait; el ele verip dans eden ve bağrışan kalabalık
görüntülerinin çizimleri vardır. Oynayanlar, kâinatın ebedî döngüsünü, hareketliliğini ve dinamizmini sembolize eden mistik bir daire boyunca sıkı bir şekilde dizilirler. Oyunun ilerleyen kısımlarında kaçışırlar ve beklenmedik bir zamanda yere uzanıp yalar gibi yaparlar. Bunların hepsinin kendi içinde anlamları vardır. Aslında “yallı” oyunlarının eski inançlardaki Ulu Ana bütününden kopma Al/Hal ruhuyla bağlılığı da, “Yallı” adında göze çarpmaktadır.

Etimoloji
(Al/Hal) kökünden türemiştir. Topluluk ve ateş anlamları içerir. Moğolca Halah fiili serbest
bırakmak, rahatlatmak manalarına gelir. Mançuca Hala fiili de aynı içeriği ihtiva eder.


Kaynak :
Haluk Tarcan – 30 /12/ 2010 Mecidiyeköy’deki söyleşisinden
Türk Söylence Sözlüğü – Deniz Karakurt

Kelimeler;
Çöldeki bir su damlası gibi değerlidir,
Kullanırken kıymetini bilin...

Konu Şah ❁ tarafından (04 Ocak 2021 Saat 13:34 ) değiştirilmiştir.
Şah ❁ isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

İçeriği Sosyalleştir

Etiketler
halayın, kökeni


Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)
 
Seçenekler
Görüntüleme stilleri


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Sabotajın Fransızcadaki Kökeni ve Robot Vatandaş Sophia FSahane ✮ Bunları Biliyor musunuz? 0 21 Kasım 2020 02:15
Mavi Gözün Kökeni ve OCA2 Geni Seyrüsefa Bilim-Teknoloji 0 09 Eylül 2020 16:18
1 Nisan Şakasının Kökeni Nedir? Seyrüsefa Bunları Biliyor musunuz? 0 01 Eylül 2020 18:49
Türk Adının Anlamı ve Kökeni Seyrüsefa Türk Tarihi 0 17 Ağustos 2020 03:42
Tiyatro Nedir? Tiyatronun Kökeni Seyrüsefa Tiyatro Dünyası 0 04 Ağustos 2020 02:41

Forum saati, Türkiye saatine göre ayarlanmış olup şu anki saat: 19:12.

Forum Yasal Uyarı Künye
Yazılım: vBulletin® 3.8.5
Yazılımın telif hakkı sahibi: Copyright ©2000 - 2021, Jelsoft Enterprises Ltd.

ForumSahane, lisanslı yazılım kullanan yasal bir kültür forumudur.

ForumSahane, yer sağlayıcı bir forum sitesidir. İnternet ortamında yapılan yayınların düzenlenmesi ve bu yayınlar yoluyla işlenen suçlarla mücadele edilmesi hakkındaki 5651 sayılı kanunun, yer sağlayıcılar hakkındaki yükümlülükleri düzenlediği beşinci maddesi uyarınca; yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. Dolayısıyla her katılımcımız yaptığı paylaşımlardan, kendi yazdığı yorumdan sorumludur.
Yer sağlayıcı niteliğini haiz forum sitemiz üzerinde, hukuka aykırı gördüğünüz içeriklerin bildirimlerini İLETİŞİM bağlantısından bizlere iletirseniz en geç iki (2) iş günü içerisinde hukuk birimimizce gerekli inceleme, gerekiyorsa işlem ve tarafınıza dönüş yapılacaktır.
ForumSahane içerisinde yapılan paylaşımların ve paylaşımlara yazılan yorumların IP kayıtları tutulmakta olup, hukuka aykırılık hallerinde bu veriler ilgili makamlarla paylaşılacaktır.

Forum Sahibi: Seyrüsefa